De bouw van de achtergrond

 

De ModelSpoorGroep Valkenswaard presenteerde zijn modelbaan op een traditionele wijze. Een banenplan van 720 cm. , zijnde 8 modules van 90 cm en de zijkanten afgeschermd een lichtkoof met een rechtopstaande achterwand, blauw geschilderd en met een spuitbus wat wolken gecreëerd. "Dat moest anders" verzon een creatieveling binnen de vereniging. "Waarom maken jullie geen gebogen achterwand. Je schept daar meer diepte en vervelend strooilicht van boven ben je kwijt." Hugo Baart durfde deze uitdaging aan en ging aan het werk. De achtergrond zou gebogen moeten worden op een contra mal. Er werd een proefmal gemaakt en daarop zijn de eerste beginselen gemaakt. De gebogen contramal maakte een haakse hoek. Als materiaal werd gebruikt, om goedkoop af te zijn, twee lagen hardboard. Een laagje lijm er tussen en met klemmen op de proefmal gezet. Het resultaat was desastreus. Het klemmen ging niet goed en de twee lagen hardboard lagen meteen weer los. De zoon, interieurbouwer van beroep, kwam eens kijken wat die ouwe aan het uitspoken was en stond er wat smalend naar het gepruts van de ouwe te kijken.

"Dat kunnen wij anders, neem de mal maar mee naar de werkplaats van het interieurbedrijf en daar weten wij er wel raad mee." Het betreffende interieurbedrijf was in het bezit van een lijmzak. Wat is dat zult u denken. Een tweetal platen MDF van 18 mm met daarop aan beide zijde een laag formica gelijmd afmetingen 120 x 120 cm in de formica zijn voegen gefreesd om de ca. 15 cm en dan ook haaks op elkaar. Het belang daarvan kom ik later nog op terug.  Deze twee platen worden in een plastic zak geschoven en aan de achterkant wordt deze zak met een soort kliksysteem dichtgeknepen. De mal met daarop twee lagen board wordt in de zak geschoven en vervolgens wordt de zak aan de andere zijde met hetzelfde kliksysteem ook dichtgemaakt. In de zak zitten twee ventielen waar een zeer zware vacuümpomp op wordt aangesloten. Als alles op zijn plaats zit dan wordt de zak vacuüm getrokken en sluit zich om de mal met daarop de twee lagen board en een laagje lijm er tussen. Het plastic sluit zich ook op de onder plaat en het belang van de groeven wordt nu duidelijk. De lucht kan nu verder worden weggetrokken.Na enige tijd een vreselijke klap en het hele zooitje is in elkaar gedrukt. Er komen geweldige krachten op de mal te staan en daar was geen rekening mee gehouden. Een nieuwe contramal gemaakt, nog steeds de proef,  flink wat verstevigingen aangebracht weer twee lagen hardboard met en laagje houtlijm er tussen en weer vacuüm zuigen. De mal houdt het vol maar de vacuümpomp moet wel worden uitgezet. Ook deze mal begint vervaarlijk te kraken maar houdt het. De droogtijd van de lijm is redelijk kort want een interieurbedrijf moet snel kunnen werken. Lucht wordt in de plastic zak gelaten en vol spanning wordt het resultaat afgewacht. Dat resultaat bleek rampzalig. De materiaal samenstelling van het hardboard blijkt niet bestand tegen de spanningen welke twee gebogen lagen te weeg brengen. De hardboard plaatjes werden gewoon uit elkaar getrokken. Wat nu gedaan. Ik was de uitdaging aangegaan maar het resultaat was tot op heden nihil. De zoon stelde voor het te proberen met twee lagen MDF van 3 mm.

Weer het hele zooitje in de mal en wachten tot de lijm droog is. En jawel de MDF plaatjes blijven keurig op elkaar zitten. De boog waarin de achtergrond wordt gebogen bedraagt 90 graden. Maar toen het resultaat werd bekeken blijkt de boog aan beide uiteinde ca. 8 cm naar buiten te zijn gekomen. De boog was veel meer dan 90 graden geworden. Een nieuwe mal gemaakt waarbij de voornoemde 8 cm aan beide uiteinde naar binnen is gebracht. Als dan het resultaat van de mal komt zal de hoek van 90 graden wel worden gehaald. En jawel deze redenering had resultaat. Het proefstuk is geslaagd. De twee lagen MDF blijven keurig aan elkaar zitten en de voorspanning welke is aangebracht resulteerde in een keurige boog van ca. 90 graden.

Nu de grote mal gemaakt. 185 cm lang en over de boog gemeten ca. 110 cm. Op een dergelijke constructie komen bij het vacuüm trekken enorme krachten vrij. Er is een verschrikkelijke hoeveelheid hout verwerkt in de mal. Ik wist nu ongeveer wat met te wachten stond. Twee platen MDF op elkaar een laagje lijm er tussen in de lijmzak vacuüm zuigen en hopen dat de mal het houdt. Net zo lang blijven zuigen tot de mal vervaarlijk begint te kraken. Het blijft keurig op zijn plaats en maar weer wachten tot de lijm droog is.

 De uiteindelijke contramal

De lijmzak met pomp heb ik inmiddels mee naar huis gekregen want daar heb ik  meer de gelegenheid dan op een zaterdag in het interieurbedrijf. Het resultaat na droging was precies wat er van verwacht werd. Het kindje is geboren. Totaal moesten er vier bogen van 180 cm worden gemaakt. Nu ik wist hoe het moest werd het een fluitje van een cent. Als je dan ook zorgt dat op de vlakke plaat de aftekenlijnen worden gezet is het op maat zagen of frezen niet zo moeilijk meer. Om op een bolle vorm lijnen te zetten valt niet mee.
 

 Opstelling zoals in de garagebox wordt gewerkt

Nadat de bogen klaar waren en op maat gezaagd zijn deze met een blauwe latex geschilderd. Peter Dillen de aangever van het idee is van professie kunstschilder.   Hij heeft dan ook de wolkenpartijen aangebracht. Het bevestigen was niet het grootste probleem. Op de modulebakken werd een aluminium stoeltjes profiel van een cm. of 10 geschroefd zo ook op de steunen waar de koofverlichting aan hangt. Eenvoudig weg werden de gebogen achtergronden in de stoeltjesprofielen geschoven en alles blijf keurig op zijn plaats.                                                                                                           

 De achterzijde van de modelbaan. De gebogen vormen zijn goed zichtbaar.

Op de modeltrein beurzen waar ModelSpoorGroep Valkenswaard is geweest is met deze achtergrond, dank zij de zoon en zijn werkgever, een niet alledaagse achtergrond ten toon gesteld welke door de bezoekers met veel belangstelling werd bekeken. Dat maakt deze hobby zo leuk. Innovatie,het laten zien wat nog niet eerder is vertoond. Of het nu de presentatie van de modelbaan is of de modelbaan zelf het dient één geheel te zijn. De bezoeker moet worden gepakt door dat geheel. Wij zelf vinden, en vele toeschouwers op diverse beurzen in binnen- en buitenland, dat wij met onze opzet zijn geslaagd.

De bogen moeten ook nog worden vervoerd. Als de achtergronden beschadigd raken is het effect verloren. Eenvoudig is een bak gemaakt met vier wielen en het geheel wordt met spanbanden vastgezet. Om beschadigingen te voorkomen wordt tussen de platen nog een dun laagje schuim gelegd. ModelSpoorGroep Valkenswaard is zuinig op zijn achtergrond. Hij wordt niet met fluwelen handschoentjes aangepakt maar bij het monteren en demonteren worden wel stoffen handschoenen gebruikt teneinde te voorkomen dat de bezoeker tegen een aantal vuile vingers aan kijkt.